Je staat in de voerwinkel met een zak in je hand, terwijl jouw paard thuis volop hooi krijgt, misschien wat schraal oogt of juist te rond wordt. Op het etiket staan veelbelovende woorden, maar wat heeft jouw paard werkelijk nodig? Bij vijf aandachtspunten bij paardenvoer kopen draait het niet om de mooiste verpakking, maar om de vraag: welk deel van het rantsoen mist er nog?
Zeker in de herfst verandert er vaak veel tegelijk. Paarden staan langer op stal of een paddock, het gras bevat minder groeikracht, de training verschuift en de ruwvoerpartij kan nieuw zijn. Dan is het verleidelijk om simpelweg meer krachtvoer te geven. Toch is het verstandiger om eerst het hele rantsoen rustig uit elkaar te halen. Zo voorkom je dat je energie toevoegt terwijl jouw paard eigenlijk vezels, eiwit of alleen een goede aanvulling van vitamines en mineralen nodig heeft.
1. Begin bij ruwvoer, niet bij de voerzak
Een paard is gebouwd om het grootste deel van de dag vezelrijk voer te verwerken. Hooi, kuilvoer en waar passend gras vormen daarom de basis. Ruwvoer levert niet alleen energie, maar geeft ook structuur, kauwtijd en ondersteuning aan een rustige darmwerking. Geen enkel aanvullend voer kan een tekort aan passend ruwvoer netjes wegwerken.
Kijk dus eerst hoeveel ruwvoer jouw paard werkelijk eet. Weeg eens een net of een portie af, zeker als je meerdere paarden voert of het hooi in een grote ruif ligt. Een richtlijn is minimaal 1,5 procent van het lichaamsgewicht aan droge stof uit ruwvoer per dag. In de praktijk betekent dat vaak meer dan eigenaren verwachten, omdat hooi en kuilvoer niet even droog zijn.
De kwaliteit telt net zo zwaar als de hoeveelheid. Ruikt het ruwvoer fris, is het vrij van schimmel en stof, en past het bij jouw paard? Een sobere pony met overgewicht heeft iets anders nodig dan een sportpaard dat moeilijk op gewicht blijft. Bij een paard met hoefbevangenheid in de voorgeschiedenis, EMS of insulineresistentie is het extra zinvol om het suikergehalte van het ruwvoer te laten beoordelen. De basis moet passen voordat je gaat aanvullen.
2. Bepaal wat jouw paard aan energie verbruikt
Niet ieder paard dat minder glanst of wat schraler wordt, heeft automatisch een grotere portie krachtvoer nodig. Kijk eerst naar lichaamsconditie, werk, leeftijd, huisvesting en seizoen. Een paard dat in de herfst meer buiten staat, nat wordt en moeite heeft zich warm te houden, kan inderdaad meer energie gebruiken. Maar een paard dat minder beweegt door kortere trainingsdagen kan met dezelfde portie juist aankomen.
Beoordeel jouw paard met je handen, niet alleen met je ogen. Voel de ribben, kijk naar de bespiering langs de rug en let op vetophopingen bij manenkam, schouder en staartaanzet. Een dikke wintervacht kan veel verhullen.
In mijn praktijk zie ik vaak dat paarden met vrij ontlastingswater of wisselende mest meer en meer krachtvoer krijgen omdat ze mager ogen. Soms ligt de eerste winst echter in rust rond het voeren, voldoende ruwvoer en een rantsoen met minder snelle koolhydraten. Meer is niet altijd beter. De juiste energiebron en een passend voerregime maken het verschil.
3. Kijk verder dan het eiwitpercentage
Eiwit is nodig voor onder meer spieren, herstel, groei en de aanmaak van lichaamsweefsel. Vooral jonge paarden, fokmerries en paarden in serieuze training kunnen een hogere behoefte hebben. Toch vertelt het ruwe-eiwitpercentage op een zak niet het hele verhaal. Belangrijk is ook de kwaliteit van de aminozuren, de hoeveelheid ruwvoer die wordt gegeten en de totale opname over de dag.
Een paard dat spiermassa verliest, heeft dus niet automatisch baat bij zomaar een eiwitrijk voer. Beoordeel ook het trainingsprogramma, het gebit, eventuele pijnsignalen en de kwaliteit van het ruwvoer. Bij spierproblemen, zoals PSSM of tying up, verdient de totale balans extra aandacht. Een voerkeuze moet dan aansluiten bij het advies van je dierenarts en bij de individuele situatie van jouw paard.
Bij een merrie die ik begeleidde, werd een matige bovenlijn toegeschreven aan een eiwittekort. Haar ruwvoer bleek echter ruim voldoende eiwit te bevatten. De merrie kreeg vooral te weinig bouwstoffen uit vitamines en mineralen binnen, omdat de hoeveelheid krachtvoer te laag was om de aanbevolen dagdosering te halen. Door het rantsoen gericht aan te vullen, zonder onnodig veel energie toe te voegen, werd voeren weer overzichtelijker.
4. Controleer suiker en zetmeel bij paardenvoer kopen
Suiker en zetmeel zijn niet per definitie verkeerd. Ze kunnen energie leveren, bijvoorbeeld aan een paard dat intensief werkt en moeilijk op gewicht blijft. Maar de hoeveelheid, de bron en de verdeling over de dag doen ertoe. Grote porties zetmeelrijke voeding passen minder goed bij de natuurlijke, vezelgerichte vertering van een paard.
Voor paarden met EMS, insulineresistentie, PPID of een gevoeligheid voor hoefbevangenheid is een zorgvuldig rantsoen bijzonder belangrijk. Kies niet op basis van woorden als ‘natuurlijk’, ‘light’ of ‘graanvrij’ alleen. Die termen vertellen niet vanzelf hoeveel suiker en zetmeel het product bevat, en ook een product zonder granen kan energie leveren die voor jouw paard niet passend is.
Lees daarom de analytische bestanddelen en de voedingsrichtlijn. Vraag je af hoeveel van het product je werkelijk gaat voeren. Een klein handje van een volledig krachtvoer levert vaak niet genoeg vitamines en mineralen, terwijl een grote portie misschien juist onnodig veel energie, suiker of zetmeel geeft. Een geconcentreerde balancer kan dan beter passen, omdat je hiermee een rantsoen op basis van ruwvoer kunt aanvullen zonder veel extra calorieën toe te voegen.
5. Laat vitamines en mineralen niet afhangen van een restje voer
Veel paarden krijgen dagelijks een bescheiden hoeveelheid muesli of brok ‘voor erbij’. Dat lijkt onschuldig, maar het kan een blinde vlek veroorzaken. Volledig voer is doorgaans alleen volledig wanneer je de voorgeschreven hoeveelheid voert. Geef je minder, dan blijven vitamines, mineralen en sporenelementen mogelijk achter.
Dat is relevant voor ieder paard, ook voor de makkelijke pony die weinig energie nodig heeft. Mineralen zoals koper, zink en selenium werken samen in uiteenlopende lichaamsprocessen. De behoefte is bovendien afhankelijk van onder andere ruwvoer, bodem, leeftijd en arbeid. Meer geven dan nodig is evenmin de oplossing. Vooral met losse mineralen of meerdere supplementen naast elkaar kun je ongemerkt stapelen.
Maak het daarom eenvoudig. Noteer een paar dagen lang alles wat jouw paard binnenkrijgt: ruwvoer, gras, krachtvoer, supplementen, likstenen en beloningen. Kijk vervolgens of ieder product een duidelijke functie heeft. Een rantsoen wordt zelden beter van vijf potten die elkaar deels overlappen.
Etiket lezen: stel jezelf drie praktische vragen
Wanneer je verschillende voeropties vergelijkt, helpen drie vragen vaak sneller dan de marketingtekst. Wat levert dit product naast mijn ruwvoer? Hoeveel moet ik ervan voeren om die functie te bereiken? En past die hoeveelheid bij het gewicht, werk en de gezondheidssituatie van mijn paard?
Let ook op de ingrediëntenlijst, maar maak daar geen wedstrijd van. Een lange lijst is niet automatisch slecht en een korte lijst niet automatisch goed. Het gaat om het totale plaatje: verteerbare vezels, energie, eiwitkwaliteit, suiker en zetmeel, plus een gerichte aanvulling van micronutriënten. Bij een paard met klachten, duidelijke pijn, koliekverschijnselen of plotselinge veranderingen in eetlust en mest neem je altijd contact op met de dierenarts.
In mijn boek Het Nieuwe Voeren, praktisch handboek voor een beter paardenwelzijn leg ik deze manier van kijken verder uit: eerst beoordelen wat het paard van nature nodig heeft, vervolgens alleen gericht aanvullen wat in het rantsoen ontbreekt. Dat geeft rust in de voerkeuze en houdt jouw paard centraal, in plaats van de voerzak.
De beste volgende stap is niet nog een product vergelijken, maar jouw huidige rantsoen eens volledig invullen in de rantsoencalculator. Dan zie je waar de basis al goed is en waar een gerichte aanpassing werkelijk verschil kan maken.
